«Ένα μήλο την ημέρα τον γιατρό τον κάνει πέρα», λέει η γνωστή παροιμία. Θα μπορούσαμε άραγε να προσθέσουμε ότι κρατά και… τη ζυγαριά λίγο πιο μακριά;
Όχι ακριβώς. Τα μήλα δεν είναι κάποιο μαγικό αδυνατιστικό τρόφιμο – άλλωστε τέτοια τρόφιμα δεν υπάρχουν. Ωστόσο, η επιστήμη έχει αρκετούς λόγους να τα θεωρεί μια πολύ καλή επιλογή στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης διατροφής, ειδικά όταν στόχος είναι ο καλύτερος έλεγχος της όρεξης και του σωματικού βάρους. Και κάπου εδώ επιστρέφουν στο προσκήνιο τα πράσινα Granny Smith.
Γιατί είχε γίνει τόσος λόγος για τα πράσινα μήλα;
Η ιστορία ξεκίνησε πριν από αρκετά χρόνια, όταν ερευνητές του Washington State University συνέκριναν διαφορετικές ποικιλίες μήλων και διαπίστωσαν ότι τα Granny Smith είχαν ιδιαίτερα υψηλή περιεκτικότητα σε ορισμένες μη εύπεπτες ενώσεις, μεταξύ των οποίων φυτικές ίνες και πολυφαινόλες. Οι ενώσεις αυτές δεν πέπτονται πλήρως στο ανώτερο πεπτικό σύστημα. Φτάνοντας στο παχύ έντερο, μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τα βακτήρια του εντέρου και να επηρεάσουν τη σύνθεση του μικροβιώματος.
Η συγκεκριμένη έρευνα έδειξε ενδιαφέροντα αποτελέσματα σχετικά με τα βακτήρια του εντέρου και την παχυσαρκία. Υπήρχε όμως μια πολύ σημαντική λεπτομέρεια που συχνά χάθηκε στους εντυπωσιακούς τίτλους της εποχής: η μελέτη είχε πραγματοποιηθεί σε ποντίκια και όχι σε ανθρώπους. Άρα, το συμπέρασμα «τρώμε ένα Granny Smith την ημέρα και αποφεύγουμε την παχυσαρκία» είναι σαφώς μεγαλύτερο από αυτό που μας επιτρέπουν να πούμε τα επιστημονικά δεδομένα.
Τι γνωρίζουμε σήμερα για μήλα, φυτικές ίνες και βάρος;
Εδώ τα πράγματα γίνονται πιο ενδιαφέροντα. Τα μήλα περιέχουν φυτικές ίνες και πολυφαινόλες, ενώ ως ολόκληρο φρούτο έχουν σχετικά χαμηλή ενεργειακή πυκνότητα. Οι φυτικές ίνες μπορούν να συμβάλουν στην παράταση του κορεσμού και στη ρύθμιση της όρεξης, ενώ παράλληλα αλληλεπιδρούν με το εντερικό μικροβίωμα.
Η σχέση ανάμεσα στις φυτικές ίνες και το μικροβίωμα αποτελεί πλέον σημαντικό πεδίο έρευνας γύρω από την παχυσαρκία. Ορισμένες ίνες ζυμώνονται από τα βακτήρια του εντέρου και παράγουν μεταβολίτες, όπως τα λιπαρά οξέα βραχείας αλύσου, που φαίνεται να συμμετέχουν σε μηχανισμούς σχετικούς με τον μεταβολισμό και τη ρύθμιση της όρεξης. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όσο περισσότερες φυτικές ίνες τρώμε τόσο περισσότερο αδυνατίζουμε. Οι επιδράσεις διαφέρουν ανάλογα με τον τύπο των ινών, τη συνολική διατροφή και φυσικά τον ίδιο τον άνθρωπο.
Και οι πολυφαινόλες έχουν μπει δυναμικά στην επιστημονική συζήτηση. Πρόσφατη μετα-ανάλυση περισσότερων από 100.000 ατόμων βρήκε συσχέτιση ανάμεσα στην υψηλότερη πρόσληψη ορισμένων πολυφαινολών και σε χαμηλότερες πιθανότητες παχυσαρκίας. Πρόκειται όμως για συσχέτιση και όχι απόδειξη ότι οι πολυφαινόλες προκαλούν απώλεια βάρους.
Πράσινο ή κόκκινο; Μάλλον δεν χρειάζεται να είμαστε τόσο αυστηροί
Τα Granny Smith έχουν ενδιαφέρον διατροφικό προφίλ και ήταν οι «πρωταγωνιστές» της αρχικής έρευνας. Δεν υπάρχουν όμως επαρκή δεδομένα σε ανθρώπους που να μας επιτρέπουν να πούμε ότι το πράσινο μήλο αδυνατίζει περισσότερο από ένα κόκκινο.
Οπότε, αν λατρεύετε τα Granny Smith, συνεχίστε. Αν προτιμάτε Gala, Pink Lady ή ένα τραγανό κόκκινο μήλο, επίσης συνεχίστε. Μεγαλύτερη σημασία φαίνεται να έχει το ολόκληρο φρούτο και η θέση του μέσα στη συνολική διατροφή μας, παρά το χρώμα της φλούδας του. Ένα μήλο, για παράδειγμα, μπορεί να αποτελέσει ένα έξυπνο snack όταν αντικαθιστά κάτι πολύ πιο θερμιδικό και λιγότερο χορταστικό. Οι φυτικές ίνες του, μαζί με τον όγκο και το νερό που περιέχει, μπορούν να βοηθήσουν ώστε να αισθανθούμε μεγαλύτερο κορεσμό.
Τελικά, βοηθά ένα μήλο την ημέρα; Μπορεί να βοηθήσει. Όχι όμως επειδή διαθέτει κάποια κρυφή «λιποδιαλυτική» ιδιότητα.
Μια ανασκόπηση των διαθέσιμων μελετών σε ανθρώπους και ζώα έχει βρει ενδείξεις ότι η κατανάλωση μήλων μπορεί να συνδέεται με καλύτερο έλεγχο του σωματικού βάρους, επισημαίνοντας παράλληλα ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά ερωτήματα για την ποσότητα, την ποικιλία και τη διάρκεια κατανάλωσης.
Η παχυσαρκία είναι μια σύνθετη χρόνια νόσος και δεν αντιμετωπίζεται με ένα συγκεκριμένο τρόφιμο. Η διατροφή, η φυσική δραστηριότητα, ο ύπνος, το περιβάλλον, γενετικοί και βιολογικοί παράγοντες και, όταν χρειάζεται, η κατάλληλη ιατρική αντιμετώπιση αποτελούν κομμάτια μιας πολύ μεγαλύτερης εικόνας. Το μήλο μπορεί να έχει μια θέση σε αυτή την εικόνα. Και είναι μια πολύ καλή θέση. Απλώς, όπως συμβαίνει συνήθως στη διατροφή, κανένα τρόφιμο δεν κάνει θαύματα μόνο του.
Οπότε ναι, κρατάμε το μήλο την ημέρα. Αλλά αφήνουμε την παροιμία να αναλάβει τα υπόλοιπα.
Featured image: unsplash.com/@reesmada7
