Έχεις παρατηρήσει ότι σε περιόδους έντονου στρες μπορεί να αισθάνεσαι το στομάχι σου «δεμένο», να χάνεις την όρεξή σου ή, αντίθετα, να αναζητάς συνεχώς κάτι να φας; Ίσως πριν από μια απαιτητική ημέρα να εμφανίζεται ναυτία, φούσκωμα ή μια ξαφνική ανάγκη να επισκεφθείς την τουαλέτα. Η σχέση ανάμεσα στο άγχος και το στομάχι δεν είναι απλώς μια αίσθηση που έχουμε συνδέσει με τις δύσκολες στιγμές. Ο εγκέφαλος και το πεπτικό σύστημα επικοινωνούν διαρκώς και αυτή η σύνδεση μπορεί να γίνει ιδιαίτερα αισθητή όταν τα επίπεδα του στρες αυξάνονται.
Το περιστασιακό άγχος αποτελεί φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού, όμως όταν γίνεται έντονο ή παρατεταμένο μπορεί να επηρεάσει διαφορετικές λειτουργίες του σώματος, ανάμεσά τους και την πέψη. Αυτό εξηγεί γιατί αρκετοί άνθρωποι παρατηρούν ότι τα γαστρεντερικά ενοχλήματα εμφανίζονται ή γίνονται εντονότερα ακριβώς στις περιόδους που βρίσκονται κάτω από μεγαλύτερη ψυχολογική πίεση.
Η σύνδεση εγκεφάλου και εντέρου
Για να καταλάβεις πώς επηρεάζει το άγχος το στομάχι, χρειάζεται πρώτα να γνωρίζεις τη στενή επικοινωνία που υπάρχει ανάμεσα στον εγκέφαλο και το γαστρεντερικό σύστημα. Πρόκειται για τον λεγόμενο άξονα εγκεφάλου και εντέρου, ένα σύνθετο δίκτυο επικοινωνίας στο οποίο συμμετέχουν το νευρικό σύστημα, ορμόνες, ανοσολογικοί μηχανισμοί και το μικροβίωμα του εντέρου.
Το πεπτικό διαθέτει επίσης το δικό του εκτεταμένο νευρικό δίκτυο, το εντερικό νευρικό σύστημα, το οποίο ρυθμίζει πολλές από τις λειτουργίες της πέψης. Η επικοινωνία, μάλιστα, δεν γίνεται μόνο προς μία κατεύθυνση. Ο εγκέφαλος μπορεί να επηρεάζει το έντερο, αλλά και όσα συμβαίνουν στο γαστρεντερικό σύστημα μπορούν να στέλνουν σήματα προς τον εγκέφαλο.Γι’ αυτό μια έντονη συναισθηματική κατάσταση μπορεί να έχει σχεδόν άμεση σωματική έκφραση στην κοιλιά.
Τι συμβαίνει στο στομάχι όταν αγχώνεσαι;
Όταν βρίσκεσαι αντιμέτωπη με μια στρεσογόνο κατάσταση, ο οργανισμός ενεργοποιεί την αντίδραση που συχνά περιγράφεται ως «μάχη ή φυγή». Απελευθερώνονται ορμόνες του στρες, όπως η αδρεναλίνη και η κορτιζόλη, και το σώμα στρέφει προσωρινά την προσοχή και την ενέργειά του στις λειτουργίες που θεωρεί απαραίτητες για να αντιμετωπίσει μια πιθανή απειλή.
Η πέψη μπορεί εκείνη τη στιγμή να περάσει σε δεύτερη μοίρα. Η κινητικότητα του γαστρεντερικού συστήματος μπορεί να μεταβληθεί, ενώ σε διαφορετικούς ανθρώπους η αντίδραση δεν είναι ίδια. Για κάποιον αυτό μπορεί να σημαίνει δυσκοιλιότητα και αίσθημα βάρους, ενώ για κάποιον άλλο διάρροια ή συχνότερες επισκέψεις στην τουαλέτα.
Τι μπορείς να κάνεις για να ηρεμήσεις στομάχι και μυαλό
Η σταθερότητα στις καθημερινές συνήθειες μπορεί να κάνει σημαντική διαφορά. Προσπάθησε να τρως χωρίς βιασύνη, να μασάς καλά και να αποφεύγεις τα πολύ μεγάλα γεύματα όταν ήδη αισθάνεσαι ένταση. Ο επαρκής ύπνος, η συστηματική σωματική δραστηριότητα και τεχνικές χαλάρωσης ή αργής αναπνοής μπορούν επίσης να συμβάλουν στη διαχείριση του στρες.
Παράλληλα, έχει σημασία να παρατηρείς το σώμα σου χωρίς να αποδίδεις κάθε σύμπτωμα στο άγχος. Αν ο πόνος επιμένει, είναι έντονος ή επαναλαμβανόμενος, αν υπάρχει ανεξήγητη απώλεια βάρους, αίμα στα κόπρανα, επίμονος εμετός ή οποιοδήποτε άλλο σύμπτωμα σε προβληματίζει, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.
Το στομάχι και το μυαλό δεν λειτουργούν ανεξάρτητα το ένα από το άλλο και ίσως αυτός είναι ο σημαντικότερος τρόπος να κατανοήσεις τη σχέση τους. Όταν το στρες γίνεται μέρος της καθημερινότητας, το σώμα συχνά βρίσκει τον δικό του τρόπο να το εκφράσει και το πεπτικό σύστημα είναι ένα από τα σημεία όπου αυτή η επίδραση μπορεί να γίνει περισσότερο αισθητή.
Featured image: pexels.com/cottonbro
