Ζούμε σε μια εποχή που το παραμικρό “ping” στο κινητό ή το tablet μας προκαλεί μια μικρή “έκρηξη” ικανοποίησης. Κάποιες φορές, όμως, αυτό μπορεί να γίνει too much και να μη μας ικανοποιεί τίποτα. Κάπου εδώ έρχεται να μας συστηθεί το viral trend του Dopamine Detox.
Αρχικά ας θυμηθούμε τι είναι η ντοπαμίνη
Η ντοπαμίνη είναι η “ορμόνη της ευχαρίστησης”, καθώς ο οργανισμός την παράγει αθρόα όταν, για παράδειγμα, γυμανζόμαστε, απολαμβάνουμε ένα ιδιαίτερο γεύμα ή όταν διαβάζουμε ένα βιβλίο. Στην πραγματικότητα όμως θα μπορούσαμε να την πούμε κι ορμόνη της προσμονής, μια που μας ωθεί να “κυνηγήσουμε” μια ανταμοιβή, όπως likes, σχόλια ή μια νέα αγορά/”Λέγε-με-και-treat”.
Ειδικά τα social media είναι σχεδιασμένα να μας δίνουν μικρές εκρήξεις ντοπαμίνης σε τακτά διαστήματα. Όταν βομβαρδίζουμε τον εγκέφαλό μας με αυτές τις γρήγορες “ενέσεις” ντοπαμίνης, κάποια στιγμή έρχεται ο κορεσμός. Φανταστείτε το σαν μία αντιβιωτική αγωγή στην οποία μία λοίμωξη μπορεί να γίνει ανθεκτική μετά από συνεχή χρήση. Έτσι, απλούστερες επιλογές όπως ένα βιβλίο ή μία ταινία μας φαίνονται ξαφνικά ανυπόφορα βαρετά.
Η “rabbit hole” του scrolling
Είτε στο TikTok, είτε στο Instagram Reels, είτε στο Facebook, κάπου θα βρεθούμε να σκρολάρουμε σχεδόν μηχανικά. Ο εγκέφαλος λειτουργεί με το σύστημα της “μεταβλητής ανταμοιβής”. To επόμενο post μπορεί να είναι κάτι αστείο ή και όχι. Κι αυτή η αβεβαιότητα κρατά την ντοπαμίνη σε υψηλά επίπεδα, κάνοντάς μας να μη θέλουμε να αφήσουμε το κινητό από τα χέρια μας.
Ας κάνουμε μία μικρή αποχή
Ρεαλιστικά μιλώντας, δε μπορούμε να κάνουμε “αποτοξίνωση” από κάτι που παράγει ο ίδιος μας ο οργανισμός! Ωστόσο, το detox στο οποίον αναφερόμαστε είναι η διακοπή παρορμητικών συμπεριφορών, όπως το να πιάνουμε το τηλέφωνο πριν καν πούμε στον εαυτό μας καλημέρα (πόσο μάλλον πριν πούμε στο σύντροφό μας ή τα παιδιά μας. Η οποία σαφώς είναι πια σχεδόν αυτοματοποιημένη κίνηση. Αν όμως μειώσουμε αυτό το ερέθισμα τότε είναι πιο εύκολο να αφουγκραστούμε τις πραγματικές μας ανάγκες.
How to…
Αρχικά, μπορούμε να θέσουμε όρια στη χρήση οθόνη – για παράδειγμα για μία ώρα αφότου ξυπνήσουμε και πριν πάμε για ύπνο. Αυτό επιτρέπει στον εγκέφαλό μας να προσαρμοστεί αντίστοιχα στο να ξεκινήσει τη μέρα του αλλά και να προετοιμαστεί για ανάπαυση.
Στη συνέχεια μπορούμε να κάνουμε τα social media κάπως πιο boring βάζοντας την οθόνη του κινητού σε ασπρόμαυρο χρώμα. Χωρίς τα έντονα χρώματα, τα social media γίνονται πολύ λιγότερο ελκυστικά για τον εγκέφαλο.
Έπειτα, ψάχνουμε για ενναλακτικές. Δραστηριότητες πιο “αργές” όπως το διάβασμα, η μαγειρική, η κηπουρική ή ένα hobby εν γένει μπορούν να προσφέρουν άμεση ικανοποίηση χωρίς να ανεβάζουν την “ανθεκτικότητά μας”.
Η παραπάνω στρατηγική έχει πολλαπλά οφέλη καθώς θα βελτιωθεί η συγκέντρωσή μας (χωρίς να έχουμε την ανάγκη να ελέγχουμε το κινητό μας ανά πάσα στιγμή.Αλλά το πιο σημαντικό (κι υπέροχο!) είναι πωςαπλές χαρές αποκτούν ξανά μαγεία και χρώμα. Το βιβλίο θα γίνει πιο συναρπαστικό και η νέα συνταγή που βρήκαμε στο TikTok θα έχει άλλη γλύκα γιατί την ακολουθήσαμε με τα χεράκια μας.
Το Dopamine Detox δεν είναι σαφώς ιατρική θεραπεία, αλλά μία μέθοδος να καλλιεργήσουμε την ενσυνειδητότητά μας (mindfulness). Αυτό σημαίνει πως οι αλγόριθμοί και τα reels δε είναι πια εκείνα που δίνουν γεύση στη ζωή μας. Είναι μια πρόσκληση να σταματήσουμε τον ψηφιακό “θόρυβο”. Άλλωστε ο κόσμος “Out There” (τραγούδα το όπως ο Κουασιμόδος της Disney!) έχει πολύ πιο έντονα χρώματα από οποιαδήποτε οθόνη υψηλής ευκρίνειας!✨🌈
Featured image: unsplash.com/@gettyimages
