Η ενσυναίσθηση σε βοηθάει να αντιλαμβάνεσαι όσα αισθάνεται ο άνθρωπος απέναντί σου και να τον ακούς πραγματικά. Υπάρχει, ωστόσο, μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στο να κατανοείς τα συναισθήματα του άλλου και στο να αρχίζεις να το κουβαλάς σαν να ήταν δικά σου.
Ακριβώς αυτή την κατάσταση περιγράφει ο όρος «σύνδρομο του σφουγγαριού». Δεν πρόκειται για επίσημη ψυχολογική διάγνωση, αλλά για έναν όρο που περιγράφει την τάση να απορροφάς σε τέτοιο βαθμό τις διαθέσεις, τις ανησυχίες και τα προβλήματα των ανθρώπων γύρω σου, ώστε τελικά να επηρεάζεται η δική σου συναισθηματική ισορροπία.
Το ενδιαφέρον είναι ότι αυτή η συμπεριφορά μπορεί για μεγάλο διάστημα να περνά απαρατήρητη. Άλλωστε, το να είσαι εκεί για τους δικούς σου ανθρώπους θεωρείται θετικό χαρακτηριστικό. Όταν όμως η φροντίδα των άλλων αρχίζει να απαιτεί διαρκώς τη δική σου ενέργεια, η ενσυναίσθηση χρειάζεται κάτι εξίσου σημαντικό για να παραμείνει υγιής: όρια.
Τι σημαίνει να είσαι «συναισθηματικό σφουγγάρι»
Ένας άνθρωπος με έντονη ενσυναίσθηση μπορεί να αντιλαμβάνεται πολύ εύκολα τις αλλαγές στη διάθεση των γύρω του και να επηρεάζεται από αυτές. Στην περίπτωση του συναισθηματικού σφουγγαριού, όμως, αυτή η ευαισθησία συχνά συνοδεύεται από την αίσθηση ότι πρέπει να κάνει κάτι για να διορθώσει την κατάσταση.
Δεν αρκεί να ακούσεις ένα πρόβλημα. Αισθάνεσαι ότι πρέπει να βρεις τη λύση, με αποτέλεσμα σταδιακά, τα συναισθήματα των άλλων να αποκτούν όλο και περισσότερο χώρο μέσα στη δική σου καθημερινότητα.
Κάπως έτσι μπορεί να γίνεις ο άνθρωπος στον οποίο όλοι απευθύνονται, χωρίς να συνειδητοποιείς ότι η συναισθηματική διαθεσιμότητα έχει αρχίσει να λειτουργεί μονόπλευρα.
Γιατί συνηθίζουμε να αναλαμβάνουμε τα συναισθήματα των άλλων;
Η τάση αυτή δεν έχει μία και μοναδική εξήγηση. Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να σχετίζεται με συμπεριφορές που έχουν διαμορφωθεί από μικρή ηλικία, όταν κάποιος έχει συνηθίσει να παρατηρεί προσεκτικά τη διάθεση των γύρω του και να προσαρμόζει ανάλογα τη δική του συμπεριφορά.
Σε άλλες περιπτώσεις συνδέεται περισσότερο με την ανάγκη αποδοχής, τον φόβο της σύγκρουσης ή απλώς με έναν χαρακτήρα ιδιαίτερα ευαίσθητο απέναντι στις ανάγκες των άλλων.
Τα σημάδια ότι έχεις αρχίσει να εξαντλείσαι
Μπορεί αρχικά να παρατηρήσεις ότι ορισμένες συζητήσεις σε αφήνουν δυσανάλογα κουρασμένη ή ότι συνεχίζεις να αναλύεις στο μυαλό σου τα προβλήματα κάποιου άλλου ώρες αργότερα.
Μπορεί να δυσκολεύεσαι να πεις όχι, ακόμη και όταν δεν έχεις διάθεση να μιλήσεις. Να απαντάς σε μηνύματα αργά το βράδυ επειδή αισθάνεσαι ότι ο άλλος σε χρειάζεται. Να νιώθεις ενοχές όταν επιλέγεις να απομακρυνθείς ή, αντίθετα, έναν ανεξήγητο εκνευρισμό όταν κάποιος στρέφεται ξανά σε εσένα για να μοιραστεί ένα ακόμη πρόβλημα.
Η ενσυναίσθηση χρειάζεται όρια
Τα προσωπικά όρια δεν αναιρούν το ενδιαφέρον σου για έναν άνθρωπο και δεν μετατρέπουν μια σχέση σε κάτι ψυχρό ή απόμακρο. Αντίθετα, μπορούν να την προστατεύσουν από τη συσσωρευμένη κούραση και τη δυσαρέσκεια που δημιουργούνται όταν δίνεις συνεχώς περισσότερο από όσο αντέχεις.
Δεν χρειάζεται να είσαι διαθέσιμη κάθε στιγμή επειδή κάποιος θέλει να μιλήσει. Μπορείς να μεταφέρεις μια δύσκολη συζήτηση για μια στιγμή που θα έχεις περισσότερο χρόνο, να αφήσεις ένα μήνυμα αναπάντητο μέχρι την επόμενη ημέρα ή να παραδεχτείς ότι αυτή τη φορά δεν έχεις τη δυνατότητα να βοηθήσεις.
Featured image: pexels.com /@ron-lach
