Πώς λειτουργεί αυτό το ταξίδι στο παρελθόν
Έχετε νιώσει ποτέ εκείνο το απροσδόκητο συναίσθημα που θυμίζει “trip down memory lane” μόνο και μόνο επειδή μυρίσατε μία ανθοδέσμη ή ένα σπιτικό φαγητό; Ή ένα άρωμα να σας θυμίζει έναν πρώτο έρωτα; Δεν είναι τυχαίο. Βλέπετε, οι μυρωδιές είναι ικανές να ξυπνούν συναισθήματα, εικόνες κι εμπειρίες που νομίζαμε ότι είχαμε ξεχάσει.
Ας ξεκινήσουμε με ένα fun fact…
Η όσφρηση είναι η μόνη αίσθηση που συνδέεται άμεσα με τη μνήμη και τα συναισθήματα χωρίς “ενδιάμεσους σταθμούς” στον εγκέφαλο.
Η απάντηση βρίσκεται στη λειτουργία του εγκεφάλου. Όταν εισπνέουμε μια μυρωδιά, τα μόριά της ενεργοποιούν υποδοχείς στη μύτη, οι οποίοι στέλνουν σήματα στον οσφρητικό βολβό και στη συνέχεια σε περιοχές όπως ο πυριφόρος φλοιός, η αμυγδαλή και ο ιππόκαμπος.
Γιατί όμως η ανάμνηση γίνεται τόσο έντονη με ένα μόνο ερέθισμα;
Οι μυρωδιές ενεργοποιούν την αμυγδαλή, το κέντρο των συναισθημάτων, πιο γρήγορα από οποιαδήποτε άλλη αίσθηση. Γι’ αυτό κι οι αναμνήσεις που προκαλούνται από μυρωδιές είναι συχνά πιο έντονες και συναισθηματικά φορτισμένες. Σε αντίθεση με την όραση ή την ακοή, η όσφρηση παρακάμπτει τον θάλαμο και φτάνει κατευθείαν στις πιο “κρυφές γωνίες” του εγκεφάλου.
Οι μυρωδιές και η παιδική ηλικία
Πολλές μυρωδιές συνδέονται με αναμνήσεις από τα πρώτα μας χρόνια, μια που τότε είναι που ο εγκέφαλος σχηματίζει ισχυρές νευρωνικές συνδέσεις που μένουν μαζί μας για μια ζωή. Δεν είναι τυχαίο που κάποιες μυρωδιές τις χαρακτηρίζουμε “μαμαδίστικες”!
Αν μια μυρωδιά μας φέρνει δυσφορία, είναι απολύτως φυσιολογικό. Ο εγκέφαλος θυμάται πριν προλάβουμε να το επεξεργαστούμε με λογική.
Σήμερα, οι μυρωδιές μπορούν να μας χαλαρώσουν, να μας φτιάξουν τη διάθεση ή να μας βοηθήσουν να ανακαλέσουμε ευχάριστες στιγμές. Σε κάποιες περιπτώσεις, όμως, μπορούν να ξυπνήσουν και δύσκολες αναμνήσεις – ειδικά σε ανθρώπους με μετατραυματικό στρες.
Οι μυρωδιές έχουν έναν μοναδικό τρόπο να μας επανασυνδέουν με ό,τι αγαπήσαμε. Εμφανίζονται απρόσμενα, αλλά συχνά φέρνουν μαζί τους ζεστασιά, οικειότητα και μια αίσθηση συνέχειας. Ίσως γι’ αυτό αξίζει να τους δίνουμε χώρο: γιατί με μία ανάσα μας, μπορούμε να θυμηθούμε ποιοι είμαστε κι από πού ερχόμαστε.
Πηγή: Cleveland Clinic
Featured image: unsplash.com/@gettyimages
