Όλοι έχουμε κάποιες μικρές συνήθειες: κάποιος τρώει τα νύχια του, άλλος έχει κάνει την αναβλητικότητα δεύτερη φύση, κι άλλος χάνεται στο ατελείωτο scrolling. Και τις περισσότερες φορές τα χαρακτηρίζουμε ελαττώματα. Αν, όμως αυτές οι συμπεριφορές είναι στην ουσία τρόποι για να διαχειριστούμε ασυνείδητα το άγχος;
Πώς το άγχος «μεταμφιέζεται» σε συνήθεια
Σύμφωνα με ειδικούς της ψυχικής υγείας, πολλές επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές είναι στην πραγματικότητα μηχανισμοί αντιμετώπισης (aka coping mechanisms). Όταν το νευρικό μας σύστημα αισθάνεται απειλή ή πίεση, αναζητά κάτι που θα ρίξει τις ταχύτητες – και κάποιες φορές αυτό μπορεί να είναι μία “κακή συνήθεια”. Τι μπορεί να είναι αυτή;
Αναβάλλουμε (σχεδόν) τα πάντα
Ίσως εκείνο το project που είπαμε πως θα ξεκινήσουμε ή μία νέα ρουτίνα που σχεδιάζαμε για να βελτιώσουμε την ποιότητα ζωής μας μένουν στο “περίμενε”. Κι όμως, συχνά η αναβλητικότητα δεν είναι τεμπελιά, αλλά ένας τρόπος να αποφύγουμε τυχόν δυσάρεστα συναισθήματα που μας προκαλεί η εκάστοτε δραστηριότητα (όπως ο φόβος της αποτυχίας ή ακόμη κι η τελειομανία).
Το μυαλό μας βλέπει αυτήν τη δραστηριότητα σαν απειλή και επιλέγει να την αποφύγει για προσωρινή “ανακούφιση”.
The scrolling of Doom
Ποιος δεν έχει σκρολάρει μηχανικά στα social media; Όλοι το έχουμε κάνει – και το κάνουμε ενίοτε. Αλλά όταν έχουμε να κάνουμε και κάτι ακόμη, στην πραγματικότητα προσπαθούμε να “μουδιάσουμε” το μυαλό μας από ό,τι μπορεί να μας αγχώνει, σα μία προσωρινή απόδραση.
Βγάζουμε “άχτι” στο σώμα….
Το να τρώμε τα νύχια μας ή να πειράζουμε το δέρμα μας είναι συχνά τρόποι εκτόνωσης της όποιας εσωτερικής έντασης. Αυτές οι κινήσεις προσφέρουν μια άμεση (εντούτοις επώδυνη) αίσθηση ελέγχου ή αισθητηριακής εκτόνωσης όταν νιώθουμε πως κάτι μας βαραίνει.
Η σχέση με το φαγητό γίνεται σχέση αγάπης-μίσους
Φαγητό και συναισθηματική κατάσταση είχαν πάντα μία θυελλώδη σχέση. Και γι’ αυτό πολλές φορές “εκτονώνουμε” σιωπηλά το άγχος με ανθυγιεινές επιλογές στο φαγητό και τα σνακ μας. Με αυτόν τον τρόπο παίρνουμε ένα ισχυρό, αλλά βραχυπρόθεσμο boost ντοπαμίνης. Και βεβαίως υπάρχει και το άλλο άκρο όπου λόγω άγχους “δεν κατεβαίνει τίποτα κάτω”, το οποίο με τη σειρά του μας “στεγνώνει” από κάθε άποψη σε επίπεδο ενέργειας.
Το καλό είναι πως μπορούμε να σπάσουμε τον κύκλο
Το να κατηγορήσουμε τον εαυτό μας για έλλειψη θέλησης ή αδυναμία είναι το μόνο εύκολο. Αντί για αυτό, είναι προτιμότερο να αποκτήσουμε μία στρατηγική ώστε να περιορίσουμε αυτές τις κακές συνήθειες που εκτοξεύουν το άγχος μας.
Αρχικά πρέπει να διευκρινίσουμε και να ταυτοποιήσουμε τι πυροδοτεί αυτές τις συνήθειες – με λίγα λόγια να βρούμε τα λεγόμενα “triggers”.Γιαπαράδειγμα, την επόμενη φορά, προτού πιάσουμε το κινητό για να σκρολάρουμε στο Instagram, ας σταματήσουμε για μία στιγμή για να αναρωτηθούμε τι αισθανόμαστε ακριβώς.
Στη συνέχεια, πρέπει να παραμείνουμε ευγενικοί με τον εαυτό μας. Η αυτοκριτική – κι εν συνεχεία η αυτοτιμωρία – αυξάνει το άγχος, πετυχαίνοντας έτσι τα αντίθετα αποτελέσματα, κι άρα καταλήγουμε να το τρoφοδοτούμε και να εμμένουμε στην κακή συνήθεια. Ας μην ξεχνάμε πως το μυαλό μας προσπαθεί να μας προστατεύσει.
Τέλος,βρίσκοντας κάτι να αντικαταστήσουμε την όποια κακή συνήθεια, επιτρέπουμε στον εαυτό μας να κάνει ένα ήπιο reset. Αν, για παράδειγμα, χρειαζόμαστε σωματική εκτόνωση, μπορούμε να δοκιμάσουμε να χρησιμοποιήσουμε ένα stress ball ή να κάνουμε μερικές ασκήσεις αναπνοών.
The take away
Οι κακές μας συνήθειες μπορούν πολύ συχνά να είναι κραυγές βοήθειας του οργανισμού μας. Κατανοώντας από πού πηγάζουν – με τη ρίζα να είναι κυρίως το άγχος – μπορούμε να τις αντιμετωπίσουμε με περισσότερη κατανόηση και αποτελεσματικότητα.
Πηγή: Self
Featured image: unsplash.com/@chriscreations__
