Το βιβλίο «Όταν το σώμα λέει όχι – Το κόστος του κρυφού στρες» του Gabor Maté, διεθνές bestseller που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις KEY BOOKS, δεν διαβάζεται εύκολα. Όχι επειδή είναι δύσκολο, αλλά επειδή σε αναγκάζει να σταματήσεις και να δεις κατάματα πράγματα που ίσως προτιμάς να αγνοείς. Σε μια κοινωνία όπου το στρες θεωρείται σχεδόν φυσιολογική κατάσταση και η εξάντληση βαφτίζεται παραγωγικότητα, ο Maté έρχεται να πει κάτι απλό και ταυτόχρονα ανατρεπτικό: σώμα και μυαλό είναι αδιάσπαστα συνδεδεμένα και το ένα επηρεάζει άμεσα το άλλο.
Ο συγγραφέας, με βαθύ ιατρικό υπόβαθρο και έντονη ανθρωποκεντρική ματιά, υποστηρίζει ότι πολλές από τις ασθένειες που μας ταλαιπωρούν δεν εμφανίζονται τυχαία. Το χρόνιο συναισθηματικό στρες, που δημιουργείται όταν «θάβουμε κάτω από το χαλί» όσα μας απασχολούν, οι καταπιεσμένες ανάγκες και τα συναισθήματα που δεν εκφράζονται, συσσωρεύονται στο σώμα και κάποια στιγμή ζητούν τον λόγο. Όχι με λέξεις, αλλά με συμπτώματα. Το σώμα, όπως λέει ο ίδιος, δεν λέει ψέματα.
Μέσα από πραγματικά περιστατικά ασθενών του, αλλά και μέσα από επιστημονική έρευνα, ο Maté δείχνει πώς παθήσεις όπως τα αυτοάνοσα νοσήματα, ο καρκίνος ή νευρολογικές ασθένειες συχνά συνδέονται με χρόνια συναισθηματική καταστολή. Δεν μιλά για απλό άγχος της καθημερινότητας, αλλά για βαθύτερα μοτίβα που ξεκινούν συνήθως από την παιδική ηλικία. Το παιδί που μαθαίνει να σωπαίνει για να μη διαταράξει τις ισορροπίες, γίνεται ο ενήλικας που αγνοεί συστηματικά τα δικά του όρια.
Ένα από τα πιο δυνατά σημεία του βιβλίου είναι η έννοια των ορίων.
Πολλοί από τους ανθρώπους που περιγράφει ο Maté είχαν ένα κοινό χαρακτηριστικό: έβαζαν διαρκώς τις ανάγκες των άλλων πάνω από τις δικές τους. Η κοινωνία τους επιβράβευε γι’ αυτό. Εκείνος, όμως, δείχνει το κόστος. Η παραμέληση του εαυτού μας δεν είναι μόνο ψυχολογικό θέμα, είναι σωματικό. Και το σώμα, αργά ή γρήγορα, αντιδρά.
Ο Maté ασκεί επίσης κριτική στη δυτική ιατρική προσέγγιση, όπου ο γιατρός αντιμετωπίζεται ως αυθεντία και ο ασθενής ως παθητικός αποδέκτης. Δεν μιλά για ενοχές ή κατηγορίες, αλλά για ευθύνη που ξεκινά από την επίγνωση. Δεν μπορείς να αλλάξεις κάτι αν πρώτα δεν το αναγνωρίσεις.
Σημαντικό είναι ότι το βιβλίο δεν προσφέρει μαγικές λύσεις, ούτε συνταγές κατά του στρες.
Δεν υπόσχεται άμεση θεραπεία. Προσφέρει, όμως, κάτι πιο ουσιαστικό: αφύπνιση. Μέσα από μικρές ιστορίες, συγκινητικά παραδείγματα και βαθιά κατανόηση της ανθρώπινης φύσης, σε καλεί να ακούσεις τα σήματα του σώματός σου πριν αναγκαστεί να φωνάξει.
Το «Όταν το σώμα λέει όχι» δεν απευθύνεται μόνο σε όσους είναι ήδη άρρωστοι. Είναι ένα βιβλίο για όποιον έχει μάθει να αντέχει, να σφίγγει τα δόντια και να συνεχίζει. Και σου θυμίζει κάτι απλό αλλά κρίσιμο: η υγεία δεν είναι απουσία ασθένειας, είναι ισορροπία νου και σώματος. Και αυτή η ισορροπία ξεκινά τη στιγμή που μαθαίνεις να λες κι εσύ, συνειδητά, «όχι».
Featured image: pexels.com/@106103666/
